De Einsatzgruppen

Rick Feskens

Hoe en waarom ontstond de Einsatzgruppen?

De Einsatzgruppen werden opgebouwd uit leden van de Schutzstaffel (SS), Waffen-SS, Sicherheitsdienst (SD), Sicherheitspolizei (Sipo), Ordnungspolizei (Orpo) en andere politie-eenheden, geleid door officieren van de Sipo of de SD. Ze verschenen voor het eerst tijdens de Anschluss, maar werden pas actief aan het Oostfront. Hun taak was het 'uitschakelen van de weerstand achter de frontlinie' aan het Oostfront. In de praktijk vermoorden de leden echter ook politieke tegenstanders zoals Communisten, en ook de 'minderwaardige rassen', zoals de Joden, zigeuners en gehandicapten. Ook spoorden de Einsatzgruppen Joden op in West-Europa.

Wie waren de Einsatzgruppen?

Er werden vier Einsatzgruppen gevormd, bestaand uit een aantal Einsatzkommando's en Sonderkommando's. In totaal bestonden ze uit zo'n 3.000 man. Veel van de leiders waren deel van de intellectuele elite van de Nazi-partij, en waren doctoren, filosofen of juristen.

In de lente van 1943 hadden de Einsatzgruppen een miljoen Joden en tienduizenden politieke commissarissen, partizanen, zigeuners en gehandicapten gedood. Hier wil ik wel aan toevoegen dat veel van de Einsatzgruppe-leden de daden niet goedkeurden. Velen werden gek na het zien van de moorden of pleegden zelfmoord. Om het voor de leden van de Einsatzgruppen gemakkelijker te maken werd in juni 1942 de Gaswagen geïntroduceerd: een voertuig om snel en gemakkelijk te kunnen doden. Om de daden van de Einsatzgruppen uit te wissen werden Joodse gevangenen gebruikt, welke de lijken moesten cremeren en de restanten moesten begraven of vernietigen. Vervolgens werden ze zelf neergeschoten.

Wat heeft de Einsatzgruppe bereikt?

1941

23 juni: De Einsatzgruppen beginnen met de massamoord op joden in de Sovjet-Unie; ze rapporteren bijna dagelijks over hun activiteiten.

27 juni: Duitse troepen bezetten Bialystok en vermoorden 2.000 joden.

28 juni: In Iasi worden zo'n 15.000 joden vermoord bij een pogrom

1 juli - 31 augustus: In Bessarabië vermoorden Einsatzgruppe D, Wehrmachttroepen en een Roemeense eenheid 150.000 tot 160.000 joden. In juli worden zo'n 5.000 joden uit Vilna vermoord door Einsatzkommando 9 en lokale collaborateurs.

16 juli: Tegen deze tijd zijn 2.700 joden doodgeschoten buiten Riga

24 juli: Tegen deze tijd zijn zo'n 10.000 joden uit Kishinev vermoord

31 juli: Hermann Göring geeft Heydrich toestemming om de Endlösung voor te bereiden

5 - 7 augustus: Meer dan 10.500 joden uit Minsk worden vermoord

19 augustus: In Mogilev vermoorden Einsatzkommando 8 en collaborateurs 3.726 joden

27 - 28 augustus: In Kamenets-Podolski worden 23.600 joden vermoord door Duitse troepen onder leiding van Friedrich Jeckeln

31 augustus - 3 september: 8.000 joden uit Vilna worden vermoord in Ponar

15 september: Zo'n 18.600 joden worden vermoord buiten Berdivech

15 september - 13 oktober: Minstens 150.000 joden uit Bessarbië en Boekovina worden gedeporteerd naar Transnistrië; zo'n 90.000 sterven daar.

29 - 30 september: In babi Yar vermoordt Einsatzkommando 4a 33.771 joden uit Kiev

1 oktober - 22 december: In Vilva worden 33.500 joden vermoord tijdens Actionen

8 oktober: Het getto van Vitebsk wordt opgeheven; meer dan 16.000 joden zijn vermoord

13 oktober: In Dnepropetrovsk worden 20.000 joden vermoord

23 oktober: In Odessa worden 19.000 joden vermoord

28 oktober: Zo'n 9.000 joden worden vermoord bij het 9e Fort buiten Kovno

7 november: In Tuchinka worden 12.000 joden uit Minsk vermoord

7 - 8 november: Zo'n 21.000 joden worden in de Sosenski groeve buiten Rovno vermoord

20 november: 20.000 joden uit Minsk worden bij Tuchinka vermoord

20 november - 7 december: Jeckeln Aktion: 30.000 joden worden vermoord in het Rumbula Bos buiten Riga

8 december: Vernietigingskamp Chelmo werd in gebruik genomen

21 - 31 december: Zo'n 54.000 joden worden vermoord in het Bogdanovka kamp

(Bron: Encyclopedie van de Holocaust)

Na de oorlog werden een paar Einsatzgruppe-leiders veroordeeld, maar het overgrote deel van de leiders en de leden bleef onveroordeeld...